Czym są saszetki E.S.E. i dla kogo się nadają

Saszetka wygląda jak mała torebka herbaty wypełniona kawą i wiele osób mówi na nią „kapsułka E.S.E." — technicznie jednak kapsułką nie jest. E.S.E. to otwarty standard: papierowa poduszka o średnicy 44 mm z odważoną porcją kawy mielonej. Z tego wynika zarówno jej największa zaleta, jak i największe ograniczenie. Zaleta polega na tym, że saszetka jednej palarni działa w ekspresie innej marki. Ograniczenie na tym, że musisz mieć ekspres, który saszetki obsługuje — a ekspres kapsułkowy do nich nie należy. Ten artykuł wyjaśnia, czym saszetka jest, do czego pasuje, ile wychodzi jedna filiżanka i kiedy warto sięgnąć po coś innego.

Czym jest saszetka E.S.E. i co oznacza ten skrót

E.S.E. to skrót od Easy Serving Espresso. To włoski standard, który opisuje jedną jedyną rzecz: jak ma wyglądać porcjowana dawka kawy mielonej na jedno espresso. Określa średnicę 44 mm i porcję około siedmiu gramów mielonej kawy, zamkniętą między dwiema warstwami papieru filtracyjnego. Nic więcej i nic mniej.

Papier nie jest tylko opakowaniem. Jest jednocześnie filtrem, przez który przepływa woda, więc fusy zostają w środku i nie trafiają do filiżanki. Porcja jest odważona, a kawa zmielona i sprasowana już w produkcji, więc odpada wszystko, co przy klasycznym espresso zwykle idzie nie tak: waga, młynek, grubość mielenia i siła docisku tamperem.

Otwarty standard to cała różnica

Przy kapsułkach kształt należy do jednego właściciela systemu i on decyduje, kto może do niego produkować. E.S.E. tak nie działa. Standard nie jest własnością producenta ekspresów, więc saszetki różnych palarni są wzajemnie wymienne i działają w tym samym ekspresie. Jeśli więc kupisz ekspres na saszetki, nie wiążesz się z jedną marką kawy — wiążesz się tylko z jednym wymiarem.

To praktyczna różnica wobec świata kapsułek, gdzie każdy system ma własny kształt i gdzie pierwsze pytanie zawsze brzmi „jaki system mam w domu". Przy saszetkach na to pytanie odpowiada się tylko raz, przy zakupie ekspresu.

Dlaczego saszetki nazywa się „kapsułkami E.S.E."

Bo dla większości ludzi „kapsułka" to skrót na cokolwiek porcjowanego na jedną filiżankę. Jeśli więc szukasz kapsułek E.S.E., szukasz saszetek — w ofercie znajdziesz je pod nazwą saszetki kawowe E.S.E. Kapsułki w prawdziwym znaczeniu, czyli twarde kubeczki z aluminium lub plastiku, do ekspresu na saszetki nie pasują i odwrotnie.

Saszetka czy kapsułka: jaka jest różnica

Różnic jest więcej niż tylko materiał opakowania. Poniższe porównanie zbiera te, które poznasz w codziennym użyciu.

Jedna rzecz z tej tabeli zasługuje na wyjaśnienie. Saszetka nie ma własnego sitka ani zaworu ciśnieniowego, więc o wynik dba ekspres. W systemach kapsułkowych część mechaniki siedzi wprost w kapsułce i dlatego nawet bardzo prosty automat za każdym razem zrobi taki sam napój. Przy saszetkach decyduje ekspres: dobrze zbudowany kolbowiec z porządną temperaturą wody wyciągnie z saszetki przyzwoite espresso, bardzo tani ekspres zrobi z tej samej saszetki wodnistą kawę z nijaką cremą. Saszetka nie jest więc gwarancją wyniku, jest gwarancją porcji.

Do jakich ekspresów pasują saszetki

Odpowiedź jest nieprzyjemnie krótka: tylko do tych, które są pod saszetki zbudowane albo przynajmniej je obsługują. Przegląd ekspresów na saszetki E.S.E. pokazuje, że chodzi o trzy różne sytuacje.

Ekspresy przeznaczone wyłącznie do saszetek

Jednozadaniowe ekspresy, w których wkładasz saszetkę, zamykasz i wciskasz przycisk. Obsługa jest tak samo prosta jak przy automacie kapsułkowym, tylko bez przywiązania do jednej marki kawy. Bywają małe i nie mają młynka, bo go nie potrzebują.

Ekspresy kolbowe z sitkiem na saszetki

Wiele ekspresów kolbowych ma w wyposażeniu drugie sitko, wyprofilowane w środku pod saszetkę 44 mm. Wymieniasz sitko i ten sam ekspres obsługuje zarówno kawę mieloną, jak i saszetki. To najrozsądniejsze połączenie, bo wybierasz według sytuacji: rano saszetka, w weekend kawa mielona z ważeniem i tamperem. Upewnij się jednak wcześniej, że twój kolbowiec takie sitko ma. To nie jest oczywistość, a w zwykłym sitku saszetka nie usiądzie dobrze.

Gdzie saszetka nie wejdzie w ogóle

Saszetka nie pasuje do żadnego systemu kapsułkowego. Do ekspresów kapsułkowych wkłada się twardą kapsułkę, którą ekspres przekłuwa albo odczytuje, a miękka papierowa poduszka nie ma z tym nic wspólnego — nie zgadzają się ani wymiary, ani mechanika. Saszetki nie wstawisz też do ekspresu automatycznego z młynkiem, bo ten przygotowuje sobie porcję sam. Jeśli zastanawiasz się, jaki system w ogóle postawić w kuchni, porównanie znajdziesz w artykule najlepszy ekspres kapsułkowy.

Saszetka E.S.E. i saszetka Senseo to nie to samo

To najczęstsza pomyłka i stoi za nią jedno słowo: jedno i drugie nazywa się saszetką i jedno i drugie jest z papieru. Na tym jednak podobieństwo się kończy.

Saszetka E.S.E. ma 44 mm, jest dość mocno sprasowana i zrobiona pod ciśnienie, jakie wytwarza ekspres do espresso. Wynikiem jest espresso z cremą.

Saszetka Senseo jest wyraźnie większa, płaska i miękka. Ekspres Senseo pracuje na niskim ciśnieniu i przygotowuje z niej dłuższą, delikatniejszą kawę z pianką na powierzchni. To nie jest espresso i nawet tak nie udaje.

W praktyce znaczy to, że jednej nie zastąpisz drugą. Saszetka E.S.E. zgubi się w uchwycie Senseo i woda popłynie obok niej, a saszetka Senseo do sitka 44 mm nie wejdzie w ogóle. Jeśli nie jesteś pewien, co masz, decyduje średnica: co jest duże jak spodek, to Senseo. Ten system omawiamy osobno w artykule saszetki Senseo.

Jakie saszetki wybrać

Oferta saszetek jest mniejsza niż w dużych systemach kapsułkowych i w dużej części włoska. Najmocniej reprezentowana jest marka Illy, która stała u narodzin standardu i trzyma przy nim kompletną serię, łącznie z wersją lungo i bezkofeinową. Obok niej znajdziesz Hausbrandt i kolejne włoskie palarnie.

Espresso na każdy dzień

Podstawa to dwa stopnie wypalenia tej samej serii. Illy Espresso Normal to wersja średnio palona, bardziej zrównoważona i mniej gorzka, dobry wybór dla kogoś, kto pije espresso także z mlekiem. Illy Espresso Dark jest palona ciemniej, w filiżance wyraźniejsza i z bardziej gorzkim śladem. Różnica między nimi leży w wypaleniu, nie w całkiem innej kawie, więc wybierasz między nimi według tego, jak mocny smak chcesz, a nie według jakości.

Dłuższy napój

Illy Espresso Classico LUNGO to saszetka zrobiona pod dłuższy napój. Warto sobie to uświadomić, zanim zaczniesz saszetkę espresso po prostu zalewać większą ilością wody: więcej wody z saszetki espresso lungo nie zrobi, tylko je rozcieńczy, bo i porcja, i grubość mielenia są ustawione na krótki przepływ. Saszetka lungo sprzedawana jest tylko w dużym opakowaniu, więc to wybór dla kogoś, kto już wie, że chce dłuższą kawę.

Bez kofeiny

Wersja bezkofeinowa istnieje w obu wielkościach opakowania: Illy Espresso Decaffeinated w małym opakowaniu na spróbowanie i Illy Espresso Decaffeinated w dużym opakowaniu dla kogoś, kto pije bez kofeiny na stałe. Smakowo dystans do klasycznej wersji jest mniejszy, niż się spodziewasz.

Zanim wydasz pieniądze na dwieście saszetek

Test BOX saszetek kawowych E.S.E. to mix od różnych palarni w jednym opakowaniu. W przeliczeniu na saszetkę jest droższy niż duże opakowania, ale w tym cały jego sens — spróbujesz kilku smaków, nie mając w domu dwustu saszetek kawy, która ci nie podeszła. Jeśli szukasz raczej odskoczni od jednej palarni, prowadzi do tego też Hausbrandt Espresso: inna palarnia, inny profil, ale w przeliczeniu na filiżankę najdroższy z całej oferty.

Kompletny przegląd jest w kategoriach saszetki kawowe Illy i saszetki kawowe Hausbrandt. Kto chce wiedzieć, czym poszczególne serie Illy różnią się poza saszetkami, znajdzie to w artykule kawa Illy od Classico po MonoArabica.

Ile wychodzi jedna filiżanka z saszetki

Przy saszetkach liczenie jest proste, bo jedna saszetka to jeden napój. Cena za saszetkę jest więc jednocześnie ceną za filiżankę i nie musisz nic przeliczać. Przy kapsułkach nie zawsze tak jest, co wyjaśnię za chwilę.

Duże opakowanie kontra małe

Różnica między opakowaniem po osiemnaście i po dwieście saszetek to spory kawałek ceny filiżanki. Przy dwóch kawach dziennie zbiera się z tego w miesiącu kwota, którą już widać w rachunku, więc duże opakowanie opłaca się każdemu, kto pije saszetki regularnie i wie, jaki smak chce. Dwieście saszetek oznacza jednocześnie zapas na kilka miesięcy — dlatego przy dużym opakowaniu warto sprawdzić datę minimalnej trwałości i trzymać saszetki w suchym miejscu. Papier trzyma aromat dobrze, dopóki saszetka jest w swojej kopertce, ale to nie jest kapsułka aluminiowa.

Porównanie z systemami kapsułkowymi

Kiedy porównujesz saszetki z kapsułkami, porównuj cenę za napój, a nie za sztukę. Przy jednym systemie liczby zmieniają się bowiem o połowę: ekspres Tassimo potrzebuje na jeden napój mleczny dwóch kapsułek, więc opakowanie oznaczone „16 kapsułek" jest opakowaniem na osiem napojów.

Z tabeli wynikają dwie rzeczy. Saszetka E.S.E. z dużego opakowania jest w przeliczeniu na filiżankę tańsza niż aluminiowa kapsułka do Nespresso, choć chodzi o kawę porównywalnej klasy od tej samej palarni. A napoje mleczne z kapsułki są zawsze najdroższą pozycją, bo płacisz też za mleko w kapsułce. Saszetka nie ma tu nic do zaoferowania: umie tylko kawę, mleko musisz spienić sam.

Dla kogo saszetki są dobre, a dla kogo nie

Saszetki to wąski, ale bardzo konsekwentny wybór. Warto powiedzieć obie strony.

Kiedy saszetki są dobrym wyborem

• Masz ekspres kolbowy i nie chcesz robić z espresso nauki. Saszetka usuwa młynek, wagę i tamper, a z kolby i tak wyjdzie espresso.
• Biuro albo lokal, gdzie obsługa się zmienia. Saszetki nie da się włożyć błędnie tak, żeby trzeba było rozbierać ekspres, i nikt nie musi czyścić młynka.
• Nie chcesz być przywiązany do jednej marki. Otwarty standard oznacza, że kolejne opakowanie może być od innej palarni, a ekspres tego nie pozna.
• Zależy ci na odpadach. Saszetka idzie cała do bioodpadów, razem z papierem. Żadnego wysypywania ani segregowania aluminium.
• Chcesz espresso raz, dwa razy dziennie. Małego opakowania nie musisz wypijać w pośpiechu i nie zwietrzeje jak otwarta torebka kawy mielonej.

Kiedy sięgnąć po coś innego

• Chcesz kawę stroić. Porcja, grubość mielenia i docisk są zafiksowane w produkcji. Dla jednego jest to zaleta saszetki, dla drugiego przeszkoda — kto chce grać parametrami, potrzebuje kawy mielonej albo ziarnistej i młynka.
• Chcesz napoje mleczne jednym przyciskiem. Saszetka to sama kawa. Latte macchiato z jednej porcji oferuje Dolce Gusto albo Tassimo, nie saszetki.
• Szukasz szerokiego wyboru smaków. Saszetek jest nieporównywalnie mniej niż kapsułek do kawy, a oferta to głównie włoskie espresso. Kto szuka single origin z różnych krajów, przy saszetkach go nie znajdzie.
• Nie masz ekspresu na saszetki. Kupowanie nowego ekspresu pod saszetki ma sens tylko wtedy, gdy coś cię w nich naprawdę pociąga — nie dlatego, że saszetka jest „jak kapsułka, tylko tańsza".
• Chcesz najniższą możliwą cenę za filiżankę. Tam prowadzi kawa mielona w dużym opakowaniu, a za nią saszetka Senseo.

Jak wyciągnąć z saszetki dobre espresso i co z nią potem

Saszetka jest odporna na błędy, nie na niedbalstwo. Kilka rzeczy wynik jednak pozna.

Przygotowanie krok po kroku

1. Pozwól ekspresowi się nagrzać. Zimna kolba i zimna filiżanka zepsują espresso pewniej niż jakakolwiek saszetka. Nie chodzi tylko o bojler, ale i o metal uchwytu.
2. Wkładaj saszetkę wyśrodkowaną. Papierowy brzeg musi leżeć w środku sitka, nie może wystawać pod uszczelkę. Kiedy wystaje, woda znajdzie sobie drogę obok i espresso będzie wodniste.
3. Nie dociskaj tamperem. Saszetka jest już sprasowana. Zamknij kolbę normalnie i nic więcej z nią nie rób.
4. Patrz na przepływ. Espresso z saszetki ma wypływać w dwadzieścia do trzydziestu sekund i kończyć się przy jakichś trzydziestu mililitrach. Kiedy leci wyraźnie szybciej, saszetka prawdopodobnie nie siedzi poprawnie.
5. Używaj saszetki tylko raz. Drugi przepływ da już tylko zabarwioną wodę.

Co z saszetką po wypiciu kawy

Wyrzuć ją całą do bioodpadów. Papier i fusy są biodegradowalne i nie musisz nic rozdzielać — to wobec kapsułek z aluminium czy plastiku jednoznaczna zaleta i dla części klientów główny powód, dla którego przy saszetkach zostają. Fusy można wykorzystać też w ogrodzie jako dodatek do kompostu albo pod rośliny, które znoszą bardziej kwaśną ziemię.

Ostatnia praktyczna rzecz: papierowa saszetka nasiąka wodą i w uchwycie po dopitej kawie wilgotnieje. Wyrzuć ją od razu, a sitko co jakiś czas przepłucz, inaczej zostanie w nim wilgotny osad kawowy i kolejne espresso wyciągnie z niego nieprzyjemny posmak.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kapsułki E.S.E. i saszetki E.S.E. to to samo?

Tak, to jedna rzecz pod dwiema nazwami. Poprawnie jest saszetka, bo kapsułka to twardy kubeczek, a saszetka to papierowa poduszka. „Kapsułka E.S.E." to tylko utarte, potoczne określenie, bo słowo kapsułka ludzie kojarzą z jakąkolwiek porcjowaną kawą na jedną filiżankę.

Czy saszetka E.S.E. wejdzie do Nespresso albo do Dolce Gusto?

Nie. Systemy kapsułkowe pracują z twardą kapsułką, którą ekspres przekłuwa, a miękka saszetka nie ma w nich na czym usiąść. Do ekspresu kapsułkowego pasują tylko kapsułki danego systemu.

Czy saszetka E.S.E. działa w ekspresie Senseo?

Nie. Senseo ma własną, wyraźnie większą saszetkę i pracuje na niskim ciśnieniu. Saszetka E.S.E. jest mniejsza i w uchwycie Senseo woda płynęłaby obok niej. Odwrotnie też nie da rady — saszetka Senseo do sitka 44 mm nie wejdzie.

Ile kawy jest w jednej saszetce?

Standard przewiduje porcję około siedmiu gramów kawy mielonej, co odpowiada jednemu espresso. Podwójne espresso zrobisz więc z dwóch saszetek w dwóch przepływach, a nie z dwóch saszetek w jednym sitku.

Jak długo saszetki wytrzymają?

Dopóki saszetka jest w swojej kopertce, trzyma aromat długo — w odróżnieniu od otwartego opakowania kawy mielonej, gdzie chodzi o dni. Papier nie jest jednak aluminium, więc po otwarciu dużego opakowania saszetki mają bardziej ograniczoną żywotność niż kapsułki aluminiowe. Przechowuj je w suchym miejscu i bez zapachów.

Czy z saszetki E.S.E. da się zrobić lungo?

Większą ilością wody saszetkę espresso tylko rozcieńczysz. Na dłuższy napój istnieje osobna saszetka lungo z inną porcją i inną grubością mielenia, zbudowana pod większą objętość wody.

Czy do saszetek potrzebuję specjalnego ekspresu?

Potrzebujesz ekspresu na saszetki albo ekspresu kolbowego, do którego należy sitko na saszetki. W zwykłym sitku na kawę mieloną saszetka nie usiądzie dobrze, a w ekspresie automatycznym z młynkiem nie da się jej użyć w ogóle.

Czy saszetki różnych palarni działają w tym samym ekspresie?

Tak, i to jest główna zaleta otwartego standardu. Wymiar jest ten sam, więc wybierasz palarnię, a nie system. Jedynym ograniczeniem jest szerokość oferty, mniejsza niż przy kapsułkach.

Podsumowanie i rekomendacje

Saszetka E.S.E. to odważona porcja kawy mielonej w papierowym filtrze o średnicy 44 mm. Nie jest kapsułką, a przede wszystkim nie jest zamkniętym systemem — standard nie należy do nikogo, więc saszetki różnych palarni są wymienne i nie wiążą cię z jedną marką kawy. Płacisz za to tym, że potrzebujesz ekspresu zrobionego pod saszetki i że wybór jest mniejszy niż w dużych systemach kapsułkowych.

Praktyczna rekomendacja jest prosta. Jeśli próbujesz saszetek pierwszy raz, zacznij od małego opakowania albo od testowego miksu i tylko potem przejdź na duże opakowanie, gdzie filiżanka wychodzi wyraźnie taniej. Jeśli pijesz espresso bez mleka, raz albo dwa razy dziennie, i chcesz kawę bez młynka i bez segregowania odpadów, to bardzo przyzwoity wybór. Jeśli chcesz napoje mleczne jednym przyciskiem albo bawić się parametrami parzenia, szukaj gdzie indziej — przy kapsułkach albo odwrotnie, przy kawie ziarnistej i młynku.

Cała oferta saszetek kawowych E.S.E. jest zebrana w jednym miejscu i podzielona według palarni, więc wystarczy wybrać wypalenie i wielkość opakowania. Kto wciąż waha się między saszetką a kapsułką, znajdzie kryteria decyzji w przewodniku jak wybrać kapsułki do kawy.